دانلود پایان نامه

نماید و شهر مهاباد برای مرکزیت انتخابات گردید. اولین دیدار سران کرد با شوروی ها آبان ماه 1320 صورت گرفت. در این دیدار باقر اف رئیس جمهور اذربایجان شوروی به طور ضمنی با استقلال کردستان موافقت نشان داد، اما گفت : موقعیت برای استقلال کردستان مساعد نیست و کردها باید صبر کنند. در این ملاقات طرز پذیرایی از دو هیئت کرد و آذری متفاوت بود و در این دیدار باقر اف پس از یاداوری پیوندهای خونی و نژادی که دو آذربایجان را به یکدیگر پیوند می داد تایید کرد. اما در مورد کردستان فقط وعده کمک های مادی بود.186
دومین سفر کردها به ریاست قاضی محمد در خردادماه 1324 به باکو صورت گرفت. در این سفر با توصیه باقر اوف قرار شد با توجه به وجهه بین المللی حزب دموکرات ،حزب ژ ک به حزب دموکرات کردستان تغییر نام یابد.در خلال مذاکرات دو طرف همچنین باقر اوف به قاضی محمد قول داد تا روزی که جمهوری سوسیالیستی شوروی هست، خودمختاری و ازادی مردم کرد هم برقرار است.قاضی محمد پس از بازگشت از
باکو ،تاسیس حزب دموکرات کردستان را به عنوان تنها سازمان سیاسی مناطق کرد نشین اعلام کرد و جمعیت ژ.ک نیز در آن ادغام شد. در تیرماه 1324 نخستین کنفرانس حزب دموکرات کردستان جهت تصویب اساسنامه و انتخاب کمیته ی مرکزی و دبیر کل شکل یافت و قاضی محمد به عنوان دبیر کل آن انتخاب شد.187
سپس بیانیه ای صادر شد که اهداف حزب دموکرات کردستان را چنین برشمرد :
1.مردم کرد ایران باید از ازادی و خودگردانی در اداره ی امور خود بهره مند باشند.
2.زبان کردی زبان رسمی اداری و آموزشی باشد
3.انجمن ایالتی کردستان بی درنگ، موافق با قانون اساسی ،انتخاب شود و بر تمام امور دولتی نظارت کند .
4تمام کارکنان دولت منطقه کردتبار باشند.
5.قانونی واحد برای کشاورزان و مالکان وضع شود و آینده این دو طبقه تامین شود
6 حزب دموکرات کردستان برای تامین وحدت دولتی کامل در مبارزه با مردم آذربایجان و سایر اقوامی که در آذربایجان زندگی می کنند ،کوشش خاصی مبذول خواهد داشت.
7.حزب دموکرات کردستان با اقدام به اکتشاف منابع طبیعی کردستان و توسعه ی کشاورزی و بازرگانی و بسط آموزش و بهداشت در جهت بهبود اعتلای وضع اجتماعی و اقتصادی مردم کوشش لازم را معمول خواهد داشت.
8ما میخواهیم تمام ملل ایران فرصت تلاش برای آزادی را داشته باشند تا به پیشبرد محل زندگی خود نایل آیند.188
در روز 26 آذر اعضای حزب دموکرات طی تظاهراتی در مهاباد پرچم کردستان را بر بالای دادگستری آن شهر نصب کردند.و به دنبال آن روز 2 بهمن 1324 قاضی محمد خودمختاری کردستان را اعلام کرد .وی نام حکومت خودمختار را جمهوری کردستان اعلام کرد.
5-4 -6 قوام و غائله آذربایجان و کردستان
مذاکرات ابتدایی قوام با سران حکومت آذربایجان به دلیل درخواست دموکرات ها دایر بر تعیین استاندار کل آذربایجان توسط حزب دموکرات و حق حکومت آذربایجان برای انجام اصلاحات ارضی ،به شکست انجامید.همچنین در مورد میزان مالیاتی که حکومت آذربایجان بایستی به دولت مرکزی بپردازد، اختلاف نطر پیش آمد. یاغیان آذربایجان به دولت مرکزی اعلان جنگ دادند. این موضوع می توانست دردسری را برای قوام پدید اورد. اما قوام خاطرات اشغال تبریز به وسیله روس ها و به بهانه حفظ نظم – در دوران جنگ جهانی اول – را از یاد نبرده بود. پس قوام با روحیه ی مردم تبریز آشنا بود و می دانست که چه کسی را برای مذاکره با تبریزی ها بفرستد.در روز 11ژوئن 1916 -20 خرداد 1325 مظفر فیروز (معاون سیاسی نخست وزیر )که شخصیت نیرومندی بود، از سوی سران حکومت تبریز به عنوان رئیس هیات اعزامی دولت مرکزی پذیرفته شد. مهمتر از ان ،قوام می بایست مراقبت می کرد تا وضعیتی پیش نیاید که روس ها به بهانه ی حفظ نظم در آذربایجان دوباره به انجا برگردند و نقشه ی قوام برهم نخورد.
قوام برای اینکه روس ها متوجه ی نقشه ی واقعی او نشوند ناگزیر بود که چهره ی ایران را با رنگ های حزب توده آرایش دهد، تا بتواند تصویری از مجلس بسازد که وعده داده بود مقاوله نامه نفتی را به تصویب برساند.189
قوام خود را اماده میکرد تا این بازی سیاسی را به آخر برساند. به دنبال خودمختاری آذربایجان ،در فارس نیز توطئه ای برضد دولت مرکزی توسط قشقایی ها آغاز شد و سران ایالات و عشایر فارس در تاریخ 29 شهریور 1325 اعلام خودمختاری کردند. سرانجام شورش فارس با تدابیر دولت و روشی مسالمت آمیز خاتمه یافت.190
همزمان با صدور فرمان انتخابات دوره پانزدهم قانونگذاری به تاریخ 14 مهر 1325 دولت اعلامیه ای مبنی بر گسیل کردن نیرو به آذربایجان به عنوان نظارت بر حسن جریان انتخابات منتشر کرد.ولی این امر با مخالفت سران حکومت خودمختار آذربایجان مواجه شد و پس از مذاکراتی که با دکتر جاوید استاندار آذربایجان در تهران به عمل آمد قرار شد تا تاریخ 23 آذرماه 1325کلیه ی مناطق زنجان از فداییان
آذربایجان تخلیه گردد. اجرای این مسئله از طرف دموکراتها با مقاومت روبرو گردید و در تاریخ مقرر امر تحویل زنجان صورت نگرفت، تا اینکه در آذرماه 1325محمدرضا شاه فرمان اعزام نیروهای کافی به طرف زنجان را صادر کرد و نیروی نظامی زودی اشرار و متجاسرین زنجان را متواری ساخت و قوای دولتی در زنجان استقرار یافتند.191
این خبر انتقادهای فرقه ای را در پی داشت،اما قوام با انتشار اعلامیه ای، در دفاع از اقدام خود، عدم تخلیه ی زنجان از سوی فدائیان و نیز تعرض به مردم را دلیل اعزام نیرو به زنجان دانست.192
پیشه وری که احتمال حمله به آذرب
ایجان را دور از انتظار نمیدانست، تهدید کرد که در برابر هرگونه حمله ،تا آخرین نفر مقاومت خواهند کرد.193
جاوید استاندار آذربایجان با ارسال تلگرافی از قوام پرسید که آیا قوای دولتی را به آذربایجان هم خواهند فرستاد، قوام پاسخ مثبت دادو اضافه کرد قصد وی از انجام چنین اقدامی پیروی کردن از مقررات و تضمین حقوق انتخاباتی برابر برای همه ،در کشور است.194
واکنش دموکرات ها به بیانیه دولت، به هیچ وجه یکسان نبود. در واقع،نشانه های نوعی تفرقه بین آنها به چشم می خورد. به همراه ادامه پیدا کردن درگیری با حکومت دو گروه از دموکرات ها شکل گرفتند. از یک سوی ،رهبری فرقه ی دموکرات و مأموران قوای مسلح محلی به ویژه فداییان ،و از سوی دیگر اعضای انجمن ایالتی و انانی که در ادارات محلی بودند.195
علی رغم این موضوع صریح ، انجمن ایالتی سعی در سازش با حکومت مرکزی داشت، علی شبستری (رئیس انجمن ایالتی آذربایجان ) با ارسال تلگرافی به قوام یادآوری کردنیازی به اعزام نیرو نیست. وی پیشنهاد کرد که بازرسانی اعزام شوند تا طبق ماده 38 قانون انتخابات انجام وظیفه نمایند.196 قوام آنها را تهدید کرد و گفت :چنان چه با حسن نیت تصمیم دولت را استقبال نمایند هیچگونه بدبینی و نگرانی پیش نخواهد آمد……..ولی چنانچه در برابر قوای دولتی ایستادگی شود عواقب وخیم و مسولیت آن را متصدیان آن ایالت دریافت خواهد کرد.197
تصمیم قوام مبنی بر اعزام نیرو به آذربایجان، واکنش منفی شوروی را به دنبال داشت، سادچیکف در ملاقات با وی اعزام نیرو به آذربایجان را موجب اغتشاش در امنیت مرزهای شوروی دانست، اما قوام تاکید کرد که اقدام وی فقط به منظور برقراری امنیت است و هیچ گونه خطری را متوجه مرزهای شوروی نمیکند.198
سرانجام قوام در 19 آذر 1325 دستور اعزام نیرو به آذربایجان را صادر کرد، از سوی زنجان سه ستون به فرماندهی سرهنگ هاشمی و سرتیپ همایونی به سمت فلانکو حرکت کردند. در این میان درگیری هایی میان آنها و نیروهای فداییان روی داد و فداییان با به جا گداشتن تلفات عقب نشینی کردند. در روز 20 اذر1325 با ورود نیروهای ارتش به تبریز،عمر حکومت خودمختار آذربایجان خاتمه یافت، این در حالی بود که دموکرات ها قراربود اینروز را با شکوهی که حکومت ایالت به دست مردم افتاده جشن بگیرند. ارتش ایران خود را آماده ی مقاومتی جدی از جانب دموکرات ها کرده بود ،اما با هیچ مقاومت سختی در برابر استقرار خود مواجه نشد،تنها در چند مورد مقاومت مسلحانه دیده شد .اما برخلاف انچه که تصور می شد ارتش دست به اقدامی خشن در آذربایجان زد و برخلاف آنچه تصور می شد که ارتش رهایی بخش باشد ارتش بی رحم از آب در آمد در نتیجه ،در روزهای اولیه ی هرج و مرج که به دنبال ورود حکومت مرکزی به آذربایجان روی داد ،عده ی زیادی جان خود را از دست دادند و مهاجرت انبوه به شوروی رخ داد.19921 آذر روز نجات آذربایجان نام گرفت.200
شهود عینی شهادت می دادند که سواران ذوالفقاری به سرکردگی محمودخان ذوالفقاری ،دوشادوش ارتش وارد شهر میانه شدند و در اجرای دستور سران ارتش و روسای ایل ،دسته دسته به خانه های مردم وارد شدند و به چپاول پرداختند و احشام دهقانان را گله گله به یدک کشیدند و بردند.201
استاندار جدید تبریز ، باتماقلیچ اعلام کرد ،همه ی کسانی که از پیشه وری حمایت کردند و عضو حزب او بودند و مدال های او را به سینه آویختند ، نابود خواهند شد. در نتیجه، طبق حکم دادگاه صحرایی 760 نفر اعدام و هزاران نفر به وسیله ی ژاندارم ها و میهن پرستان ایران بدون محاکمه کشته شدند.202 اما رهبران فرقه ی دموکرات موفق به فرار شدند ولی یک سال بعد سید جعفر پیشه وری در یک سانحه ی رانندگی به طرز مشکوکی درگذشت . اما در میان رهبران فرقه ی دموکرات ، سلام الله جاوید و شبستری سرنوشت متفاوتی داشتند.دولت مرکزی پس از پایان یافتن کار آذربایجان آن دو را به تهران برد و تحت نظر قرار داد و بعد از گذشت یک سال و نیم آنها را به دادگاه زمان جنگ کشاند و آنها را به دو سال حبس محکوم کرد؛ اما این محکومیت در مورد انها اعمال نشد ،به دلیل اینکه در تمام مدت حکومت خودمختار آذربایجان ارتباط خود را با حکومت مرکزی حفظ کرده بودند و جریانات را گزارش می دادند ،مورد عفو ملوکانه واقع شدند.203
بعد از سقوط حکومت خود مختار آذربایجان ،حزب دموکرات کردستان هم وضعیت مشابهی پیدا کرد . قاضی محمد و دیگر مقامات بلند پایه ی دولت خودمختار کردستان ،بعد از پی بردن به اینکه ایالات کرد غرب دریاچه ارومیه به ارتش ملحق شده اند، به شهر میاندواب رفتند و در 24 آذر 1325 خود را تسلیم فرمانده ی ارتش کردند و به این ترتیب دولت جمهوری کردستان سقوط کرد و نیروهای بارزانی پس از رشته درگیری های نظامی با ارتش ،به عراق عقب نشینی کردند.204
5-4-7 قوام و تشکیل حزب دموکرات ایران
قوام در باره ی چگونگی تاسیس حزب دموکرات بیانات چنین گفته بود :برای اینکه در آینده تحت برنامه و نظم معینی بتوانیم موفقیت های بیشتری را به دست آوریم و نظر به اینکه اصول دموکراسی ایجاب می کند کهدر سایه تشکیلات اجتماعی و برنامه مشخص دموکراتیک به سوی اصلاحات پیش برویم مصمم شدم با پشتیبانی عناصر فعال و ازادی خواه حزبی را به نام « دموکرات ایران »تشکیل و هم تشکیل حزب دموکرات به منظور جلوگیری از تجزیه و تفرقه ی کشور بود.205
او برای تشکیل سازمان جدید دو دلیل ضمنی و ظاهرا متناقض داشت ؛ 1. از یک طرف می خواست این حزب را همراه با وزارت کشور برای شکستن نامزدهای سلطنت طلب هوادار انگلیس
در انتخابات آینده ،و از این رهگذر قبضه کردن مجلس پانزدهم ، به کار گیرد. 2. امیدوار بود اصلاح طلبان غیر کمونیست را گرد آورد و به این ترتیب چپ گرایان را منزوی کند. 3. با تشکیل حزب دموکرات تلاش داشت با حزب توده و فرقه ی دموکرت آذربایجان که ادعای رهبری جریانات ازادیخواه را داشتند مقابله کند. به همین دلیل بود که نامی بر حزب خود گذاشت که میراث قدیمی حزب دموکرات باشد و هم رقیبی برای حزب دموکرات آذربایجان.206
زمانی که حزب دموکرات پایه ریزی شد قوام با یک سلسله اقدامات به اجابت تقاضاهای مصرح و خواسته های لیبرال ها و چپ روها پرداخت.از جمله مهمترین این اقدامات : تنظیم قانون کار ، برنامه ریزی برای تقسیم زمین های سلطنتی و تحت نظر قرار دادن بعضی از سیاستمداران هوادار بریتانیا و سرانجام تعیین بعضی از سیاستمداران مشهور به هواداری از شوروی در مقامات بالای دولتی بود….207
با تشکیل حزب دموکرات ایران بسیاری از افرادی که به نحوی در

دسته بندی : پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید