استعدادهای جدید به روزنامه‌نگاری علم است.
مشکلات آموزش روزنامه‌نگاری نیز آفریننده گروهی از چالش‌های این حوزه است، مادامی که به دلیل کمبود نهادهای آموزش رسمی، بخش اعظم روزنامه‌نگاران، صرفا از طریق مجاری تجربی آموزش ببینند، تعدد آزمون و خطا، سپهر عمومی روزنامه‌نگاری علم را مخدوش می‌نماید، این امر خود می‌تواند به بی‌اعتمادی دانشمند به روزنامه‌نگار علم از یک سو، و بی اعتمادی مخاطب به روزنامه‌نگار علم از سوی دیگر بینجامد.
مشکلات خاص روزنامه‌نگاری علم
علاوه بر چالش‌های زمینه‌ای در این حیطه، بدیهی است که بخشی از موانع توسعه روزنامه‌نگاری علم، مربوط به عملکردهای خود روزنامه‌نگاران علم است.
تصور موضع فرودست از طرف روزنامه‌نگار، هم به دلیل تقدس دانشمند در ذهن وی، و هم به دلیل تفاوت‌های اقتصادی و منزلتی این دو، فضای نقادی را برای وی تنگ می‌کند. در چنین حالتی روزنامه‌نگار، صرفا نقش انتقال‌دهنده سخن دانشمند را به عهده می‌گیرد، و فرآیند ساده‌سازی سخن او اتفاق نمی‌افتد، در واقع روزنامه‌نگار به جای هم‌سطحی با مخاطب ، هم‌سطح شدن با دانشمند را ترجیح می‌دهد.
حضور مترجمان به عنوان تولیدکنندگان اصلی محتوا در سرویس علم، به نوبه خود به بروز اشتباهات مفهومی و یا تولید محتوایی با صبغه پروپاگاندا منجر می‌شود.
اما یکی از مهم‌ترین چالش‌های روزنامه‌نگاری علم را می‌توان «عدم برقراری رابطه میان روزنامه‌نگار علم و جامعه» دانست. برخی از زمینه‌های ایجاد آن عبارتند از : عدم وجود ابزاری برای سنجش درک عموم از علم، شرایط گلخانه‌ای رسانه‌ها و عدم وجود رقابت واقعی، و نگاه فرمایشی به علوم انسانی.
ضعیف بودن روزنامه‌نگار علم، به معنای ناتوانی در تشخیص رسالت‌های روزنامه‌نگاری و روزنامه‌نگاری توسعه است که پیامدهای آن را در دامن زدن به شرایط بحرانی، سانسورهای اشتباه و بزرگ‌نمایی‌های اشتباه می‌توان یافت.
البته چنان که ذکر شد در بررسی چال‌ ها و موانع توسعه روزنامه‌نگاری علم، باید به این نکته مهم توجه داشت که هر کدام از چالش‌ها، در زمینه‌ای از مشکلات معنا می‌یابد. و باید به مشکلات این حوزه از منظر نگاه سیستمی نگریست و در بافت زمان و به صورت فراگردی آنها را تفسیر کرد. با این حال در این تحقیق، با نیت مدل‌سازی و برای تشریح جزییات، چالش‌های مذکور در هر کدام از این سه حوزه در جداول زیر خلاصه و دسته‌بندی شده‌اند.

جدول شماره (5-1): چالش‌های مشترک با نهاد علم
چالش‌های مشترک با نهاد علم
چالش
مهم ترین علل
پیامدها
نگاه نخبه‌گرایانه به علم
– استقرار الگوی تکنوکراتیک علم برای مردم، به جای الگوی مشارکت مردم در علم/
– عدم وجود نهاد گفتگویی در جامعه و روابط از بالا به پایین/
– ضعف نهاد آموزشی کشور در سوق دادن افراد به سمت تخصص محض
– تلقی عوام‌زدگی از طرف دانشمندان در صورت حضور رسانه‌ای
– تحقیر و انگ خوردن دانشگاهیان در صورت حضور رسانه‌ای
مشکلات سیاست‌گذاری
-ایدئولوژیک شدن علم و فناوری
– اختصاص بودجه اندک به بخش علم
-سهم ناچیز پژوهش در بودجه ناخالص ملی
-خواهان کارهای نمایشی بودن
-تعریف علم به مثابه قدرت
-تشریفاتی شدن توسعه علم
-افزایش توجه به پیشبرد مرزهای دانش در نهادهای نظامی
– سیاست درهای بسته به اقتضای دستاورد نظامی بودن
ذهنیت رانتیه
-وابستگی به پول نفت برای تامین بودجه
– عدم احساس نیاز دانشمند به پاسخگویی و مشارکت
-امنیتی کردن فردی موضوع، توسط دانشمند
-محرومیت روزنامه‌نگار از منیع خبری

جدول شماره (5-2) چالش‌های مشترک در روزنامه‌نگاری
چالش‌های مشترک در روزنامه‌نگاری
چالش
مهم ترین علل
پیامدها
فضای سیاست زده رسانه ای
– افراط در پرداختن به مسائل سیاسی
– افراط در سیاسی پنداری مسائل
– بزرگ نمایی یا کوچک نمایی های نابجا
عملکرد و نگاه سردبیران و مدیران رسانه ای
– علاقه صرف سردبیران به مسائل سیاسی
– تابع سلیقه سردبیر بودن رسانه
– تشویق کمیت به جای کیفیت
– موفقیت های جزیره ای و منفرد
-کارکرد زینتی/ فرمایشی بخش علم
-کارمند بودن یه جای روزنامه‌نگار بودن
– افزایش کمّی محتوا، به جای ارتقای کیفی آن
عدم امنیت شغلی روزنامه‌نگار و جایگاه شغلی متزلزل
– مشکلات اقتصادی، معیشتی
– جابجایی افراد بین سرویس ها
– تلقی روزنامه‌نگاری به عنوان پله ای برای صعود
– عدم تمرکز در حوزه روزنامه‌نگاری علم
– روی خط خبر نبودن روزنامه‌نگار
– جذب نشدن استعدادهای جدید به روزنامه‌نگاری علم
مشکلات اقتصادی معیشتی
– کم توجهی به سرویس دانش
– تلقی روزنامه‌نگاری به عنوان پله ای برای صعود
– جذب نشدن استعدادهای جدید به روزنامه‌نگاری علم
آموزش روزنامه‌نگاری
– عدم وجود نهاد رسمی آموزش در روزنامه‌نگاری علم
– ضعف های آموزش روزنامه‌نگاری از حیث کاربردی بودن
– عدم وجود دپارتمان ها و پژوهشکده های روزنامه‌نگاری
– آموزش از مجاری تجربی
– تعدد آزمون و خطا
– بی اعتمادی دانشمند به روزنامه‌نگار علم
– بی اعتمادی مخاطب به روزنامه‌نگار علم

– جدول شماره (5-3) چالش‌های خاص در روزنامه‌نگاری علم

دسته بندی : پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید